Công đức và từ thiện

Công đức là một trong những khái niệm quen thuộc nhất với người con Phật, nhưng cũng dễ bị hiểu hẹp thành chuyện "góp tiền vào chùa". Trang này trình bày ý nghĩa của công đức theo lời Phật dạy, những cách phát tâm phù hợp với từng người, và các việc thiện nguyện mà chùa Thanh Hương đang cùng bà con Phật tử thực hiện.

Nhóm thiện nguyện Bếp cơm 0 đồng – Bồ Đề Tâm của chùa trong một buổi phát cơm tại bệnh viện.

Công đức là gì?

Theo nghĩa thông thường, công đức là phần "công" và "đức" tích lũy được khi làm những việc lành: bố thí, cúng dường, giúp người, giữ giới, tụng kinh, niệm Phật. Kinh điển còn phân biệt hai tầng nghĩa rất gần nhau nhưng không giống nhau: phước đức và công đức.

• Phước đức là quả lành sinh ra từ những việc thiện hướng ra bên ngoài như bố thí, cúng dường, từ thiện. Phước đức đem lại thuận duyên trong đời sống, nhưng vẫn thuộc pháp hữu vi, có sinh có diệt.
• Công đức là công phu thanh lọc nội tâm, phát huy trí tuệ, thấy được tự tánh. Đây là phần giúp người tu dứt trừ phiền não và đi tới giác ngộ, giải thoát.

Lục Tổ Huệ Năng dạy trong Kinh Pháp Bảo Đàn: "Thấy tánh là công, bình đẳng là đức". Công đức phải tìm ở nơi tự tánh, chứ không chỉ ở việc bố thí, cúng dường.

Điều quyết định một việc lành trở thành phước đức hay công đức chính là cách dụng tâm. Cùng một hành động bố thí, nếu làm với tâm mong cầu được đền đáp thì sinh phước đức; nếu làm với tâm trong sạch, không chấp thủ, không phân biệt người cho và kẻ nhận, thì đó là công đức. Vì vậy chư Tổ khuyên người Phật tử phước huệ song tu: vừa làm việc lành, vừa nuôi dưỡng tâm thanh tịnh.

Những cách phát tâm công đức

Kinh điển nói đến nhiều hình thức, và không hình thức nào đòi hỏi phải giàu có. Người Phật tử tùy duyên, tùy sức chọn cho mình cách phù hợp:

• Tài thí: đóng góp tiền của, vật phẩm cho việc tôn tạo chùa, in ấn kinh sách, giúp người nghèo khó, bệnh tật.
• Pháp thí: chia sẻ lời Phật dạy, hướng dẫn người khác làm lành, lánh dữ. Kinh điển Đại thừa xem pháp cúng dường là sự cúng dường cao nhất.
• Vô úy thí: đem lại sự bình an, không sợ hãi cho người khác bằng lời nói, việc làm và sự có mặt của mình.
• Cúng dường Tam Bảo: hộ trì Phật, Pháp, Tăng để ngôi chùa có điều kiện duy trì sinh hoạt tu học và giữ gìn nếp sống đạo của làng.
• Công quả: góp sức lao động như quét dọn, nấu ăn, trang trí, phụ giúp các buổi lễ và các đợt thiện nguyện.
• Tùy hỷ công đức: hoan hỷ trước việc thiện của người khác. Đây là cách làm công đức ai cũng thực hành được ngay, không tốn kém gì.

Kinh Phân biệt cúng dường (Trung Bộ) cho biết giá trị của một việc bố thí tùy thuộc vào sự thanh tịnh của người cho, của người nhận và của vật đem cho. Của ít lòng nhiều, làm bằng đồng tiền lương thiện và với tâm hoan hỷ, thì công đức trọn vẹn.

Công đức và từ thiện tại chùa Thanh Hương

Với chùa Thanh Hương, công đức không chỉ dừng ở việc tôn tạo ngôi Tam Bảo mà còn đi ra ngoài cổng chùa, đến với người bệnh, người già neo đơn và những gia đình khó khăn trong vùng. Hai hoạt động thiện nguyện mà chùa và bà con Phật tử đã cùng nhau thực hiện là Bếp cơm 0 đồng – Bồ Đề Tâm và những chuyến Trao yêu thương.

Bếp cơm 0 đồng – Bồ Đề Tâm

Phật tử tập trung tại chùa sơ chế rau củ, nấu nướng và đóng gói từng suất cơm chay. Những suất cơm ấy được mang tới cổng bệnh viện để trao tận tay bệnh nhân và người nhà. Người góp gạo, người góp rau, người góp công; mỗi người một chút, thành một bữa cơm ấm lòng.

Từ sơ chế rau củ, nấu nướng đến đóng gói từng suất cơm chay.

Phát cơm trước cổng bệnh viện; các em nhỏ cũng góp sức mang cơm đi phát.

Trao yêu thương

Sư cô cùng Phật tử đến tận nhà thăm hỏi các cụ già, người bệnh nằm một chỗ và những gia đình khó khăn; đồng thời vào bệnh viện tặng quà cho bệnh nhân đang điều trị. Món quà không lớn, nhưng sự có mặt, lời hỏi han và cái nắm tay là điều người bệnh cần hơn cả.

Thăm hỏi và trao quà tại nhà cho người già, người bệnh và gia đình khó khăn.

Thăm và tặng quà bệnh nhân đang điều trị tại bệnh viện.

Quý vị muốn phát tâm, xin làm thế nào?

• Cúng dường, ủng hộ các đợt thiện nguyện: xem thông tin ở mục Hình thức công đức bên dưới. Khi chuyển khoản, xin ghi rõ họ tên và mục đích để chùa ghi nhận đúng.
• Góp công, góp vật phẩm: gạo, rau củ, nhu yếu phẩm cho bếp cơm, hoặc đến chùa phụ nấu ăn vào những ngày có đợt phát cơm. Xin liên hệ trước qua số điện thoại của chùa hoặc trang Liên hệ.
• Đóng góp theo từng đợt: mỗi đợt cúng dường, quyên góp do chùa phát động được công bố riêng ở phần Các đợt cúng dường, quyên góp phía dưới, kèm danh sách đóng góp để mọi việc đều minh bạch.

Chùa xin thành tâm tri ân mọi tấm lòng đã và đang đồng hành. Nguyện đem công đức này hồi hướng cho tất cả chúng sinh đều được an lành.

Tư liệu tham khảo: "Phước đức và công đức", Báo Giác Ngộ, mục Sống đạo, 25/07/2022; "Chuyển phước đức thành công đức", HT. Thích Thông Phương, Cổng thông tin Phật giáo Việt Nam (phatgiao.org.vn), 24/04/2019; "Cúng dường nào có công đức lớn nhất?", phatgiao.org.vn.